Κατόπιν εισηγήσεων των τοπικών αρχών θα προσδιορίζεται η γεωγραφική περιοχή για τις επιμέρους προκηρύξεις των διαγωνισμών στην επικράτεια. Καθορισμός ειδικών προσόντων που πρέπει να διαθέτει ο κάθε φορέας για την εκτέλεση των επιβατικών μεταφορών.
Ξεκαθάρισε, επιτέλους, το νομοθετικό πλαίσιο των διαγωνιστικών διαδικασιών για την παραχώρηση συμβάσεων εκτέλεσης των αστικών και υπεραστικών συγκοινωνιών μετά από σχετικές αποφάσεις του αναπληρωτή υπουργού Μεταφορών, Κωνσταντίνου Κυρανάκη.
Ομαδοποίηση διαγωνιστικών διαδικασιών ανά γεωγραφική περιοχή
Σύμφωνα με το άρθρο 4 της με αριθμό 36366/26 απόφασης, οι ομαδοποιήσεις διαγωνιστικών διαδικασιών για την ανάθεση τακτικών υπεραστικών και αστικών γραμμών σε κάθε γεωγραφική περιοχή στα δίκτυα που έχουν καθοριστεί, ορίζονται στις επιμέρους προκηρύξεις των διαγωνισμών, σε συνέχεια εισήγησης της Γενικής Διεύθυνσης Μεταφορών του Υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών, ως αρμόδιας αρχής κατά την παρ. 1 του άρθρου 5 του ν. 4974/2022, επί τη βάσει σχετικών εισηγήσεων των κατά τόπους αρμοδίων τοπικών αρχών κατά την παρ. 2 του άρθρου 5 του ν. 4974/2022. Με την ίδια εισήγηση, γίνεται και σύμφωνα με το άρθρο 11 του ν. 4974/2022, ο προσδιορισμός της γεωγραφικής περιοχής, στις επιμέρους προκηρύξεις των διαγωνισμών στην επικράτεια. Η συγκεκριμένη διάταξη ορίζει ότι «στις νήσους, η ανάθεση του έργου, μετά από ανοικτή διαγωνιστική διαδικασία ή διαδικασία απευθείας ανάθεσης, διενεργείται κατά μεμονωμένη νήσο. Επίσης, εξακολουθούν να ισχύουν τα οριζόμενα του άρθρου 25 του ν. 4974/22 περί της μη συμπερίληψης στην ομαδοποίηση κάθε επιλέξιμης σύμφωνα με την παρ. 4 του άρθρου 5 του ΕΚ 1370/2007 περιοχής, οπότε σε αυτήν την περίπτωση, θα διενεργείται ξεχωριστή ανάθεση του μεταφορικού έργου, μετά από ανοικτή διαγωνιστική διαδικασία ή διαδικασία απευθείας ανάθεσης, κατά μεμονωμένη νήσο ή και κάθε άλλη επιλέξιμη προς τούτο περιοχή, σύμφωνα με τις προϋποθέσεις της παρ. 4 του αρ. 5 του Κανονισμού ΕΚ 1370/2007.
Προϋποθέσεις και Όροι ομαδοποίησης διαγωνισμών
Οι ειδικοί όροι και προϋποθέσεις για την ομαδοποίηση των διαγωνιστικών διαδικασιών για την ανάθεση των τακτικών υπεραστικών και αστικών γραμμών σε κάθε γεωγραφική περιοχή, αφορούν:
(α) Κοινωνικά και οικονομικά κριτήρια: η διασφάλιση του ελαχίστου επιπέδου εξυπηρέτησης επιβατών, η ενδυνάμωση βιωσιμότητας αναδόχων από μεγαλύτερης κλίμακας αντικείμενο εργασιών, καθώς και η αποτροπή κινδύνου διακοπής μεταφορικού έργου σε βάθος χρόνου δεδομένης και της σημαντικής διάρκειας των συμβάσεων,
(β) κριτήρια λειτουργίας της αγοράς: η δημιουργία προϋποθέσεων διαμόρφωσης υγιέστερων επιχειρήσεων παροχής τακτικού μεταφορικού έργου, με βιώσιμα σχήματα και η διασφάλιση εσωτερικής εξισορρόπησης μεταξύ περιοχών διαφορετικής απόδοσης σε σχέση με το μεταφορικό τους έργο,
(γ) ενιαία πλατφόρμα (πληροφοριακό σύστημα) τηλεματικής/δρομολόγησης και εισιτηρίου/συλλογής κομίστρου, με ανοιχτά δεδομένα: Η διασφάλιση πληρέστερης παρακολούθησης και εποπτείας του παρεχόμενου έργου.
Η ενιαία ευθυγράμμιση με ευρύτερους στόχους πολιτικής τομέα μεταφορών της προαγωγής του κλίματος, της οδικής ασφάλειας, της κοινωνικής συνοχής και της προσβασιμότητας υπό ορθούς οικονομικούς όρους.
Επιπλέον όροι για την ενίσχυση του ανταγωνισμού
Ορίζονται, επίσης, επιπλέον προϋποθέσεις για την ενίσχυση του ανταγωνισμού που αφορούν στον περιορισμό της συγκέντρωσης υπερβολικού αντικειμένου σε περιορισμένο πλήθος οικονομικών φορέων, ώστε:
(α) να υφίσταται αυξημένη πιθανότητα ανάδειξης κατά το δυνατόν μεγαλύτερου πλήθους αναδόχων, με κατάλληλη διαμόρφωση αριθμού τμημάτων και υποτμημάτων της διακήρυξης, προς πληρέστερη αξιοποίηση της σχετικής αγοράς και αποδοτικότερης διάθεσης των πόρων των εμπλεκόμενων στην παροχή μεταφορικού έργου φορέων απευθείας ή μέσω συνεργασιών, σε επίπεδο ένωσης φορέων ή κοινοπραξίας.
(β) να μη διαμορφώνονται δυσανάλογα υπέρογκες απαιτήσεις χρηματοοικονομικής επάρκειας, με τήρηση εύλογου γενικού μέτρου ικανότητας, ώστε να εφαρμόζονται βέλτιστες πρακτικές κατά τη διαμόρφωση σχημάτων υποψηφίων κ.λπ.
(γ) να μπορεί να υπάρχει ενιαία διακυβέρνηση μέσω κοινής αρμόδιας τοπικής αρχής, ώστε να επιτυγχάνεται η πληρέστερη παρακολούθηση της απόδοσης των παρόχων μεταφορικού έργου και της συμμόρφωσης αυτών με τις συμβατικές απαιτήσεις, ώστε να μη δυσχεραίνεται δυσανάλογα η δυνατότητα αποτελεσματικού ελέγχου από την αναθέτουσα αρχή ή τις τοπικές αρχές κατά την εκτέλεση του έργου, σε περίπτωση που υπερβεί ένα εύλογο όριο ο όγκος δεδομένων, παρακολούθησης και ελέγχου, παραπόνων κ.λπ. επιμέρους στοιχείων.
Για τη διασφάλιση του παρεχόμενου μεταφορικού έργου, λαμβάνονται υπόψη τα εξής:
(α) η Διασφάλιση βιωσιμότητας συμβάσεων με απαίτηση υποβολής από τους διαγωνιζομένους βιώσιμου επιχειρηματικού σχεδίου και πρόβλεψη για διασφάλιση χρηματοδοτικής στήριξης από φορείς με ισχυρή οικονομική επάρκεια που θα μπορούν να ανταπεξέλθουν σε κάθε μεταβολή συνθηκών για αποτροπή διακοπής μεταφορικού έργου δημόσιας υπηρεσίας σε μία επιμέρους ενότητα (υποτμήμα) της γεωγραφικής περιοχής της σύμβασης,
(β) η ταχύτερη δυνατή έναρξη λειτουργίας παροχής του μεταφορικού έργου με ισχυρή ετοιμότητα τεχνικής επάρκειας όσον αφορά την πλήρη ανάπτυξη λειτουργίας αναδόχου, ως προς τα διατιθέμενα μέσα παροχής της υπηρεσίας (εγκαταστάσεις, οχήματα, οδηγοί κ.λπ.) το συντομότερο δυνατόν από σύναψης σύμβασης και κυρίως την δυνατότητα κάλυψης αναγκών, με μεταφορά τεχνικών πόρων από ένα υποτμήμα σε άλλο, για την έγκαιρη έναρξη του μεταφορικού έργου και την αποτροπή διακοπής του.
Ειδικά προσόντα του φορέα παραχώρηση των επιβατικών μεταφορών
Με άλλη απόφαση (36371/26) του αναπληρωτή υπουργού Υποδομών και Μεταφορών Κωνσταντίνου Κυρανάκη καθορίζονται τα ειδικά προσόντα που πρέπει να διαθέτει κάθε φορέας προς τον οποίο παραχωρείται με σύμβαση η εκτέλεση υπηρεσιών τακτικών υπεραστικών και αστικών οδικών επιβατικών μεταφορών.
Σκοπός της απόφασης είναι ο καθορισμός των ειδικών προσόντων που πρέπει να διαθέτει κάθε φορέας, νομικό ή φυσικό πρόσωπο, ιδιωτικού ή δημοσίου δικαίου, ένωση οικονομικών φορέων ή κοινοπραξία, προς τον οποίο παραχωρείται με σύμβαση η εκτέλεση υπηρεσιών αστικών και υπεραστικών οδικών επιβατικών μεταφορών όσον αφορά: (α) στην οικονομική και χρηματοοικονομική επάρκεια και (β) στην τεχνική και επαγγελματική ικανότητα, καθώς και ο καθορισμός των διεθνών προτύπων διαχείρισης με τα οποία οφείλουν να συμμορφώνονται, προκειμένου οι φορείς αυτοί να είναι σε θέση να εκτελούν συνεχώς το συγκοινωνιακό έργο που αναλαμβάνουν με ασφάλεια κατά την κυκλοφορία, ιδίως για τους επιβάτες, με την αναγκαία ποιότητα και για την εξασφάλιση του επιπέδου υπηρεσιών που απαιτείται για την εκπλήρωση του σχετικού σκοπού δημοσίου συμφέροντος.
Ειδικότερα, για τα προσόντα του φορέα προς τον οποίο παραχωρείται η εκτέλεση υπηρεσιών αστικών και υπεραστικών οδικών επιβατικών μεταφορών, ισχύουν τα εξής:
1. Η εκτέλεση των δημοσίων τακτικών υπεραστικών και αστικών οδικών επιβατικών μεταφορών ανατίθεται σε επιχειρήσεις ή ενώσεις επιχειρήσεων που εκτελούν κατ’ επάγγελμα τακτικές υπεραστικές οδικές μεταφορές επιβατών, σύμφωνα με το άρθρο 7 παρ. 1 του ν. 4974/2022 και τον Κανονισμό (ΕΚ) 1071/2009 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 21ης Οκτωβρίου 2009, σχετικά με τη θέσπιση κοινών κανόνων όσον αφορά στους όρους που πληρούνται για την άσκηση του επαγγέλματος του οδικού μεταφορέα και για την κατάργηση της οδηγίας 96/26/ΕΚ του Συμβουλίου (L 300), με λεωφορεία υπεραστικού ή ημιαστικού τύπου κάθε κατηγορίας προκειμένου για τις υπεραστικές γραμμές, και σε επιχειρήσεις ή ενώσεις επιχειρήσεων που εκτελούν κατ’ επάγγελμα τακτικές αστικές οδικές μεταφορές επιβατών, σύμφωνα με το ίδιο ως άνω πλαίσιο διατάξεων, με λεωφορεία αστικού ή ημιαστικού τύπου προκειμένου για τις αστικές γραμμές. Τα λεωφορεία αυτά πληρούν τις τεχνικές προδιαγραφές του Κανονισμού (EE) 2018/858 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 30ής Μαΐου 2018, για την έγκριση και την εποπτεία της αγοράς μηχανοκίνητων οχημάτων και των ρυμουλκούμενών τους και των συστημάτων, κατασκευαστικών στοιχείων και χωριστών τεχνικών μονάδων που προορίζονται για τα οχήματα αυτά, για την τροποποίηση των κανονισμών (ΕΚ) 715/2007 και (ΕΚ) 595/2009 και την κατάργηση της Οδηγίας 2007/46/ΕΚ (L 151), και έχουν λάβει σχετική έγκριση τύπου λεωφορείου. ή της Οδηγίας 2007/46/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 5ης Σεπτεμβρίου 2007 για τη θέσπιση πλαισίου για την έγκριση των μηχανοκίνητων οχημάτων και των ρυμουλκουμένων τους, και των συστημάτων, κατασκευαστικών στοιχείων και χωριστών τεχνικών μονάδων που προορίζονται για τα οχήματα αυτά, ή προηγούμενου κανονισμού ή οδηγίας που ίσχυε κατά την ταξινόμησή τους.
Οι οικονομικοί φορείς που είναι εγκατεστημένοι σε κράτος μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης απαιτείται να: (α) είναι εγγεγραμμένοι σε ένα από τα επαγγελματικά μητρώα ή εμπορικά μητρώα που τηρούνται στο κράτος εγκατάστασής τους ή να ικανοποιούν οποιαδήποτε άλλη απαίτηση ορίζεται στο Παράρτημα XI του Προσαρτήματος Α’ του ν. 4412/2016 και (β) διαθέτουν άδεια άσκησης επαγγέλματος του οδικού μεταφορέα επιβατών κατά την έννοια του άρθρου 2 περ. 2) Κανονισμού (ΕΚ) 1071/2009. Εφόσον οι οικονομικοί φορείς απαιτείται να διαθέτουν περαιτέρω ειδική έγκριση ή να είναι μέλη συγκεκριμένου οργανισμού για να μπορούν να παράσχουν τη σχετική υπηρεσία στη χώρα καταγωγής τους, μπορεί να τους ζητείται να αποδείξουν ότι διαθέτουν την έγκριση αυτή ή ότι είναι μέλη του εν λόγω οργανισμού ή να καλούνται οι νόμιμοι εκπρόσωποί τους, να προβούν σε ένορκη δήλωση ενώπιον συμβολαιογράφου σχετικά με την άσκηση του συγκεκριμένου επαγγέλματος.
Στην περίπτωση οικονομικών φορέων εγκατεστημένων σε κράτος μέλους του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου (Ε.Ο.Χ.) ή σε τρίτες χώρες που έχουν προσχωρήσει στη ΣΔΣ ή σε τρίτες χώρες που δεν εμπίπτουν στην προηγούμενη περίπτωση και έχουν συνάψει διμερείς ή πολυμερείς συμφωνίες με την Ένωση σε θέματα διαδικασιών ανάθεσης δημοσίων συμβάσεων, απαιτείται να είναι εγγεγραμμένοι σε αντίστοιχα επαγγελματικά μητρώα.
Οι εγκατεστημένοι στην Ελλάδα οικονομικοί φορείς πρέπει να είναι εγγεγραμμένοι στο οικείο επαγγελματικό μητρώο, Βιοτεχνικό ή Εμπορικό ή Βιομηχανικό Επιμελητήριο και να διαθέτουν άδεια άσκησης επαγγέλματος οδικού μεταφορέα επιβατών.
2. Τα ειδικά προσόντα που πρέπει να διαθέτει οικονομικός φορέας, νομικό ή φυσικό πρόσωπο, ιδιωτικού ή δημοσίου δικαίου, ή ένωση οικονομικών φορέων ή κοινοπραξία, προς τον οποίο παραχωρείται με σύμβαση κατόπιν διαγωνιστικής διαδικασίας ανάθεσης η εκτέλεση υπηρεσιών αστικών ή/και υπεραστικών οδικών επιβατικών μεταφορών όσον αφορά στην οικονομική και χρηματοοικονομική επάρκεια καθορίζονται ως ακολούθως:
α) Μέσος γενικός ετήσιος κύκλος εργασιών για τις τρεις (3) οικονομικές χρήσεις που προηγούνται της διενέργειας της διαδικασίας ανάθεσης της παροχής δημοσίων τακτικών υπεραστικών και αστικών οδικών μεταφορών επιβατών, ύψους τουλάχιστον ίσου με το εβδομήντα επί τοις εκατό (70%) της ετήσιας εκτιμώμενης αξίας σύμβασης, μη συμπεριλαμβανομένου του Φ.Π.Α. για το αντικείμενο της σύμβασης για το οποίο υποβάλλουν προσφορά. Σε περίπτωση που οι οικονομικοί φορείς δραστηριοποιούνται για χρονικό διάστημα μικρότερο των τριών (3) διαχειριστικών χρήσεων, τότε ο μέσος «γενικός» ετήσιος κύκλος εργασιών για όσες διαχειριστικές χρήσεις δραστηριοποιείται, θα πρέπει να καλύπτει την παρούσα απαίτηση.
β) Προσκόμιση επιστολής χρηματοδοτικής στήριξης από Αποδεκτή(ές) Τράπεζα(ες) με βάση το επιχειρηματικό/χρηματοοικονομικό σχέδιο που θα κατατεθεί με την οικονομική προσφορά εκάστου οικονομικού φορέα. Στην επιστολή υποστήριξης θα δηλώνεται η παροχή επαρκούς υποστήριξης για την κάλυψη ποσού, ίσου με το 100% των δανειακών αναγκών του προσφέροντος οικονομικού φορέα.
Εναλλακτικά, για την πλήρωση της απαίτησης φερεγγυότητας μέσω ρευστότητας, γίνεται δεκτή η επίτευξη δείκτη ρευστότητας ως ακολούθως:
Δείκτης άμεσης ρευστότητας, ήτοι ο λόγος
[(Κυκλοφορούν Ενεργητικό μείον Αποθέματα)/Βραχυπρόθεσμες Υποχρεώσεις], μεγαλύτερος ή ίσος της τιμής 0,70, όπου:
Κυκλοφορούν Ενεργητικό = [Βραχυπρόθεσμες Απαιτήσεις, Αποθέματα, Χρηματικά διαθέσιμα σε ταμείο και τράπεζες, Λοιπά στοιχεία κυκλοφορούντος ενεργητικού]
Αποθέματα = αγαθά που κατέχει ο φορέας προς πώληση ή για κατανάλωση/χρήση/υποστήριξη λειτουργίας Βραχυπρόθεσμες Υποχρεώσεις = [Βραχυπρόθεσμες εμπορικές υποχρεώσεις, βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις προς το δημόσιο, βραχυπρόθεσμα δάνεια, λοιπές βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις]
γ) Ασφαλιστική κάλυψη έναντι επαγγελματικών κινδύνων, πέραν της παγίως προβλεπόμενης ασφάλισης κάλυψης αστικής ευθύνης, για ποσό, το ύψος του οποίου θα προσδιορίζει η αρμόδια αρχή, κατά την έννοια του άρθρου 5 του ν. 4974/2022, λαμβάνοντας υπόψη το οικονομικό αντικείμενο της διαδικασίας ανάθεσης καθώς και το άρθρο 7 παρ. 2 του Κανονισμού (ΕΚ) 1071/2009, σε έως 100% της ετήσιας εκτιμώμενης αξίας σύμβασης ανάλογα με την εκτίμηση κινδύνου κατά περίπτωση.
Σε περίπτωση ένωσης οικονομικών φορέων ή κοινοπραξίας, οι παραπάνω ελάχιστες απαιτήσεις καλύπτονται αθροιστικά από τα μέλη της ένωσης ή κοινοπραξίας.
3. Τα ειδικά προσόντα που πρέπει να διαθέτει κάθε οικονομικός φορέας, νομικό ή φυσικό πρόσωπο, ιδιωτικού ή δημοσίου δικαίου, ή ένωση οικονομικών φορέων ή κοινοπραξία, προς τον οποίο παραχωρείται με σύμβαση κατόπιν διαγωνιστικής διαδικασίας ανάθεσης η εκτέλεση υπηρεσιών αστικών και υπεραστικών οδικών επιβατικών μεταφορών, όσον αφορά στην τεχνική και επαγγελματική ικανότητα καθορίζονται ως ακολούθως:
α) Κατά τη διάρκεια της τελευταίας τριετίας πριν την ημερομηνία διενέργειας της διαδικασίας ανάθεσης της παροχής δημοσίων τακτικών υπεραστικών και αστικών οδικών μεταφορών επιβατών να έχουν παράσχει υπηρεσίες στον τομέα των οδικών μεταφορών επιβατών κατά τα οριζόμενα στην παρ. 1 του άρθρου 7 του ν. 4974/2022, ύψους κατά μέσο όρο ίσο με το εβδομήντα τοις εκατό (70%) του μεταφορικού έργου σε οχηματοχιλιόμετρα για κάθε Τμήμα που υποβάλλουν προσφορά.
β) Να διαθέτουν στη στελέχωσή τους το απαιτούμενο τεχνικό και διοικητικό προσωπικό που είναι αναγκαίο για την υλοποίηση του αντικειμένου της σύμβασης, όπως εκάστοτε ειδικότερα προσδιορίζεται στη διακήρυξη του διαγωνισμού, λαμβάνοντας υπόψη το αντικείμενο της προς ανάθεση σύμβασης.
γ) Να διαθέτουν Ομάδα Έργου με αποδεδειγμένη επαγγελματική εμπειρία και ικανότητα στην υλοποίηση έργων αντίστοιχων με το αντικείμενο της διαδικασίας ανάθεσης. Οι ελάχιστοι απαιτούμενοι ρόλοι, έχουν ως ακολούθως:
- Υπεύθυνος Διοίκησης σύμβασης
- Υπεύθυνος Οικονομικής Διαχείρισης σύμβασης
- Υπεύθυνος Επιβατικού Σταθμού (ευρίσκει εφαρμογή σε υπεραστικά δίκτυα)
- Υπεύθυνος Αμαξοστασίου και Συντήρησης (ευρίσκει εφαρμογή σε αστικά δίκτυα)
- Διευθυντής Κίνησης
- Υπεύθυνος Ποιότητας/Υπεύθυνος Ασφάλειας και Υγείας (δύναται να είναι διακριτός, ή κοινός ρόλος στελέχους).
δ) Να διαθέτουν αποδεδειγμένη λειτουργία ή/και κατοχή στόλου οχημάτων συγκεκριμένου πλήθους ανά τμήμα της διαδικασίας ανάθεσης και να λειτουργούν, ή να δεσμεύονται ότι θα λειτουργούν σταθμό εξυπηρέτησης επιβατών ή/και αμαξοστάσιο, παρέχοντας υπηρεσίες οδικών μεταφορών επιβατών με οχήματα που πληρούν τις τεχνικές προδιαγραφές της ισχύουσας νομοθεσίας και της σχετικής διακήρυξης.
Κάθε οικονομικός φορέας δύναται να επικαλείται ως μέρος του στόλου οχημάτων που διαθέτει στην κατοχή του προς εκπλήρωση του ανωτέρω κριτηρίου οχήματα, τα οποία είτε είναι ιδιόκτητα είτε έχουν μισθωθεί ή έχουν ενταχθεί προς χρήση και αξιοποίηση στο στόλο οχημάτων που διαχειρίζεται και λειτουργεί. Τα λεωφορεία του προηγούμενου εδαφίου δεν επιτρέπεται να υπερβαίνουν το όριο ηλικίας των είκοσι πέντε (25) ετών από το έτος κατασκευής του πλαισίου. Με τη συμπλήρωση του ανωτέρω ορίου, γίνεται αντικατάσταση του οχήματος, με λεωφορείο ηλικίας κατά μέγιστο έως δεκαοκτώ (18) ετών από το έτος κατασκευής του πλαισίου.
