Μεγάλες πλημμύρες, υψηλές θερμοκρασίες, μειωμένο χιόνι, παγωμένο έδαφος και άνοδος της στάθμης της θάλασσας είναι οι βασικοί κίνδυνοι που απειλούν τις υποδομές των οδικών και σιδηροδρομικών μεταφορών σε όλη την Ευρώπη.
Η Οικονομική Επιτροπή για την Ευρώπη του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών (United Nation Economic Commission for Europe-UNECE) προειδοποιεί ότι οι επιπτώσεις της συνεχιζόμενης κλιματικής αλλαγής θα βαίνουν πιο δραματικές έως το 2051, δοκιμάζοντας τις αντοχές των μεταφορικών υποδομών και υποστηρίζει ότι απαιτείται η τεχνική προσαρμογή αυτών των υποδομών.
Σε μια πρόσφατη έκθεση η UNECE επισημαίνει ότι οι υποδομές μεταφορών θα πρέπει να αντιμετωπίσουν 10 έως 50 ακόμη ημέρες ετησίως με θερμοκρασίες άνω των 25°C, με ορισμένες περιοχές να βιώνουν έως και 200 ημέρες ετησίως πάνω από αυτό το όριο, γεγονός που θα αυξήσει τους κινδύνους φθοράς του οδοστρώματος, θερμικής διαστολής των αρμών των γεφυρών, παραμόρφωσης των σιδηροτροχιών και πυρκαγιών γύρω από τις υποδομές.
Στο σημείο αυτό, αξίζει να υπενθυμίσουμε πως αρκετές χώρες, μεταξύ των οποίων και η Βουλγαρία απαγορεύει την κυκλοφορία βαρέων φορτηγών σε περιόδους υψηλής θερμοκρασίας σε ορισμένα τμήματα δρόμων για την προστασία της ασφάλτου.
Χαρτογράφηση των αυξανόμενων κλιματικών κινδύνων για τις υποδομές μεταφορών
Η έκθεση περιέχει μια σειρά χαρτών πρόβλεψης θερμοκρασίας και βροχόπτωσης σε διάφορα όρια για να βοηθήσει τις κυβερνήσεις και τους φορείς των μεταφορών να κατανοήσουν τις μεταβαλλόμενες συνθήκες και να προωθήσουν αναλύσεις σε τοπική κλίμακα των τρωτών σημείων του συστήματος μεταφορών.
1. Πλημμύρες από ακραίες βροχοπτώσεις: Πιο έντονες βροχοπτώσεις προβλέπονται σε περιοχές που έχουν ήδη πληγεί από ακραία φαινόμενα, συμπεριλαμβανομένων των δυτικών ακτών της Νορβηγίας, των Άλπεων, των Βαλκανίων, της βόρειας Τουρκίας, τμημάτων της Κεντρικής Ασίας, της παράκτιας Βρετανικής Κολομβίας και της ανατολικής ακτής των ΗΠΑ. Αυτό αυξάνει τους κινδύνους κατολισθήσεων, αστοχίας αναχωμάτων και υπερφόρτωσης αποστράγγισης σε οδικά, σιδηροδρομικά και εσωτερικά πλωτά συστήματα. Οι υποδομές στις πυκνοκατοικημένες μεσαίες και πεδινές λεκάνες των μεγάλων ευρωπαϊκών ποταμών, συμπεριλαμβανομένων των Δούναβη, Ρήνου, Έλβα, Πάδου, Δνείπερου, Ντον και Βόλγα, προβλέπεται να εκτεθούν σε σημαντικές πλημμύρες.
2. Αύξηση της θερμοκρασίας: Αναμένεται ότι το 90% του ευρωπαϊκού δικτύου E-rail θα εκτεθεί για 10 επιπλέον ημέρες σε θερμοκρασία άνω των 25°C κατά την περίοδο 2050-2080, σε σύγκριση με το 1970-2000. Επιπλέον, το 47% του δικτύου θα εκτεθεί για 10 επιπλέον ημέρες σε θερμοκρασίες άνω των 32°C. Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε αυξημένο κίνδυνο διακοπής των σιδηροδρομικών γραμμών, ιδίως παραμόρφωσης των σιδηροδρόμων, ζημιών στον εξοπλισμό ασφαλείας και υπερθέρμανσης της σηματοδότησης, με πιθανές σοβαρές συνέπειες στη διαθεσιμότητα των υπηρεσιών και στην ασφάλεια των επιβατών και των χειριστών.
Στην Ευρώπη, για παράδειγμα, σε περιοχές γύρω από τη Σεβίλλη της Ισπανίας και τη Σμύρνη της Τουρκίας, ο ετήσιος αριθμός ημερών κατά τις οποίες η ημερήσια μέγιστη θερμοκρασία υπερβαίνει τους 43°C θα μπορούσε να αυξηθεί έως και 12 ημέρες/έτος έως το 2051-2080. Αυτές οι συνθήκες αυξάνουν τους κινδύνους αυξημένης φθοράς του οδοστρώματος, θερμικής διαστολής των αρμών των γεφυρών, κατανάλωσης ενέργειας και πυρκαγιών.
3. Μείωση του χιονιού και του μόνιμου πάγου: Η μειωμένη χιονοκάλυψη και οι αρκτικοί πάγοι, μαζί με την υποβάθμιση και το λιώσιμο του μόνιμου πάγου, θέτουν σημαντικούς κινδύνους, υπονομεύοντας τη σταθερότητα των θεμελίων των δρόμων και των σιδηροδρόμων. Από τη δεκαετία του 1950, η έκταση της χιονοκάλυψης την άνοιξη έχει μειωθεί στο Βόρειο Ημισφαίριο.
Έως το 2050, το 70% των υποδομών στην Αρκτική θα βρίσκεται σε περιοχές που κινδυνεύουν από την απόψυξη/καθίζηση του μόνιμου πάγου. Η έγκαιρη προσαρμογή θα μπορούσε να μειώσει το σχετικό κόστος κατά το ήμισυ.
4. Άνοδος της στάθμης της θάλασσας και ακραία παράκτια φαινόμενα: Η άνοδος της στάθμης της θάλασσας, οι καταιγίδες και οι αλλαγές στα κύματα θα αυξήσουν τις ζημιές στις λιμενικές υποδομές και τη διαταραχή στις λιμενικές λειτουργίες και την κυκλοφορία πλοίων, καθώς και τις ζημιές στις παράκτιες υποδομές, συμπεριλαμβανομένων των δρόμων, των σιδηροδρόμων, των σηράγγων και των υπόγειων διαβάσεων. Πρόσφατες εκτιμήσεις δείχνουν ότι το 71-89% των λιμένων παγκοσμίως θα κινδυνεύουν έως το 2100 από ακραίες θαλάσσιες καταιγίδες.
